Hợp đồng lao động là gì? Lưu ý khi ký hợp đồng lao động

Người lao động chắc hẳn không còn xa lạ với cụm từ “hợp đồng lao động” nhưng bản chất và những nội dung trong hợp đồng lao động thì không mấy ai hiểu rõ. Đó là lý do khi xảy ra tranh chấp, thiệt thòi thường về phía người lao động. Hôm nay, quân sư TalentBold sẽ giúp bạn giải tỏa những gút mắc này bằng việc chia sẻ mọi thông tin liên quan đến hợp đồng lao động là gì cùng những lưu ý khi ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp tuyển dụng.

MỤC LỤC
1. Hợp đồng lao động là gì?
2. Những vấn đề pháp lý liên quan đến hợp đồng lao động cần lưu ý
3. Những lưu ý khi giao kết hợp đồng lao động
    3.1. Chủ động tìm hiểu về luật lao động hiện hành
    3.2. Xác định rõ thông tin doanh nghiệp
    3.3. Đọc kỹ tất cả điều khoản trong hợp đồng
    3.4. Đánh giá lại năng lực và nhu cầu bản thân
    3.5. Không chấp nhận hợp đồng “bằng miệng”

1. Hợp đồng lao động là gì? 

Điều 13 Bộ Luật lao động 2019 đưa ra khái niệm về hợp đồng lao động cụ thể như sau:

Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

2. Những vấn đề pháp lý liên quan đến hợp đồng lao động cần lưu ý 

Nói đến hợp đồng lao động, vấn đề pháp lý cần được lưu ý nhất vì đây là cơ sở bảo vệ quyền lợi của mỗi bên khi có phát sinh mâu thuẫn.

2.1. Các căn cứ pháp lý mà hợp đồng lao động phải tuân thủ

Cụ thể tại Việt Nam, liên quan đến vấn đề gắn kết giữa doanh nghiệp và nhân viên, hợp đồng lao động sẽ dựa trên:

• Bộ luật lao động năm 2019

• Nghị định 145/2020/NĐ-CP

• Nghị định 12/2022/NĐ-CP

2.2. Nguyên tắc thiết lập hợp đồng lao động

Mọi thỏa thuận trong hợp đồng lao động phải dựa trên nguyên tắc:

• - Tự do, tự nguyện, bình đẳng, thiện chí

• - Hợp tác và trung thực

• - Các thỏa thuận không được trái với quy định của pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể của doanh nghiệp và đạo đức xã hội.

• -  Doanh nghiệp được khuyến khích giao kết các thỏa thuận có lợi hơn cho nhân viên so với quy định của pháp luật lao động.

2.3. Thời điểm hợp đồng lao động có hiệu lực

Ngay thời điểm người lao động được nhận vào làm việc chính thức, hợp đồng lao động phải hoàn tất xong và có hiệu lực. Như vậy, trước khi hợp đồng thử việc kết thúc, hợp đồng lao động chính thức đã phải được thiết lập và đưa cho người lao động xem trước. Khi xong giai đoạn thử việc, hợp đồng lao động chính thức ký kết và có hiệu lực.

2.4. Hình thức hợp pháp của hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động phải được:

• Phải ký kết bằng văn bản khi thời hạn hợp đồng trên 01 tháng

• Cho phép giao kết bằng lời nói nếu thời hạn hợp đồng dưới 01 tháng

• Cho phép giao kết thông qua phương tiện điện tử, nghĩa là các văn bản và sự xác nhận được tạo, gửi, nhận, lưu trữ bằng phương tiện điện tử (như email, iCloud, onedrive…) cũng có giá trị tương đương hợp đồng văn bản. (quy định của Luật giao dịch điện tử)

2.5. Thời hạn hợp đồng lao động

Thường sẽ bắt đầu bằng thời hạn 01 năm, sau đó là 03 năm, tiếp đến là không thời hạn. Đối với các cấp bậc quản lý cao cấp thuộc “top” đầu doanh nghiệp như tổng giám đốc, giám đốc điều hành (CEO)… vẫn có thể giao kết bằng hợp đồng lao động theo nhiệm kỳ (thường là 05 năm) hoặc lần đầu là 03 năm, lần sau là 02 năm, các đợt tiếp theo cứ 05 năm đều nhau theo như nhiệm kỳ đảm nhận.

2.6. Các nội dung chính trong hợp đồng lao động

Nội dung chi tiết thì sẽ có sự khác nhau theo vị trí, chức danh, và quy định của mỗi doanh nghiệp, nhưng nội dung chính thì chắc chắn sẽ luôn hiện diện những thông tin theo quy định của điều 21 Bộ luật lao động 2019:

• Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động theo đúng đăng ký kinh doanh

• Họ tên, chức danh của người có thẩm quyền ký kết hợp đồng giao kết với người lao động

• Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người người lao động

• Vị trí, chức danh công việc và địa điểm nơi làm việc

• Thời hạn của hợp đồng lao động

• Mức lương theo công việc hoặc chức danh như đã thỏa thuận

• Hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác

• Chế độ nâng bậc, nâng lương

• Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

• Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động

• Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp

• Chính sách đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động…

3. Những lưu ý khi giao kết hợp đồng lao động 

Ở vị trí người lao động, khi giao kết hợp đồng lao động, mỗi cá nhân cần đặc biệt lưu tâm những yếu tố sau:

3.1. Chủ động tìm hiểu về luật lao động hiện hành 

Luật lao động thì rất dài và nhiều chi tiết, nhưng những nội dung liên quan đến hợp đồng lao động thì không quá nhiều. Ở phần 2., quân sư đã súc tích những ý chính có giá trị hiện hành để bạn dễ ghi nhớ. Theo thời gian, những quy định về hợp đồng lao động trong luật có thể chỉnh sửa ít nhiều, nhằm bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho cả hai bên, đáp ứng những biến động mà thời đại đặt ra.

Vì vậy, khi được cung cấp bản hợp đồng lao động nháp, bạn nên tra cứu các quy định pháp luật quy định giao kết hợp đồng lao động tại thời điểm đó. Các văn bản pháp luật đều được phổ biến công khai trên mạng internet, bạn chỉ cần nhập “quy định hợp đồng lao động mới nhất” là Google sẽ cung cấp thông tin ngay.

3.2. Xác định rõ thông tin doanh nghiệp 

Để không phải lo lắng phải ràng buộc nghĩa vụ lao động với một doanh nghiệp mập mờ, thiếu minh bạch, bạn nên tra cứu thông tin của tổ chức ngay khi được thông báo trúng tuyển. Nguồn cung cấp sẽ đến từ các trang:

• Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp – dangkykinhdoanh.gov.vn

• Tra cứu thông tin đăng ký doanh nghiệp – dichvuthongtin.dkkd.gov.vn

• Tra cứu thông tin người nộp thuế - tracuunnt.gdt.gov.vn

3.3. Đọc kỹ tất cả điều khoản trong hợp đồng 

Hợp đồng lao động đều thể hiện khá súc tích, tối đa khoảng 3-4 trang A4. Bạn nên dành thời gian để đọc kỹ, đừng nhìn qua loa, cho dù đó là hợp đồng ký tiếp với doanh nghiệp. Những nội dung cần lưu ý là:

• Mức lương, phụ cấp, chính sách bảo hiểm, điều kiện làm việc… có đúng như thỏa thuận khi phỏng vấn không

• Các điều khoản về nghĩa vụ của người lao động

• Các điều khoản trách nhiệm của người lao động, đặc biệt là trách nhiệm đền bù thiệt hại

• Các điều khoản nghĩa vụ và trách nhiệm của người sử dụng lao động, xem nếu sai phạm từ phía doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ bồi thường ra sao

• Thời hạn hợp đồng theo các đợt ký kết

Nhớ kiểm tra cả 03 bản bạn nhé, vì thường sau khi ký, bạn sẽ đưa cả 03 bản lại cho phòng nhân sự đóng dấu, sau đó, họ sẽ đưa bạn 01 bản (nhân sự giữ 01, lưu trữ ở phòng hành chính 01). Hãy chắc chắn rằng cả 03 đều đồng nhất như nhau.

3.4. Đánh giá lại năng lực và nhu cầu bản thân 

Khi phỏng vấn những tiêu chuẩn mà nhà tuyển dụng đưa ra có thể chỉ là sự tóm tắt, chẳng hạn “nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao” nhưng khi thể hiện trong hợp đồng lao động sẽ được thể hiện chi tiết, ví dụ:

• Chấp nhận đi công tác xa khi có nhiệm vụ phát sinh

• Chấp nhận làm thêm ngoài giờ, lương tăng ca sẽ được tính toán phù hợp (quyền lợi khá là mập mờ)

• Đạt mức hoàn thành chỉ tiêu được giao tối đa sau 02 tháng nhận việc chính thức (chỉ tiêu là bao nhiêu, không ghi rõ)

• Phát triển tối thiểu 03 khách hàng mới mỗi tháng …

Những sự chi tiết này có thể sẽ khiến bạn phải nhìn lại xem khả năng của mình có thể đạt yêu cầu hay không. Vì nếu không phù hợp, bạn sẽ không thể gắn bó lâu dài, tâm lý làm việc cũng không thoải mái, quyền lợi còn có thể bị ảnh hưởng nếu doanh nghiệp lấy hợp đồng lao động ra để tranh luận với bạn. Thà nhận biết sớm để chọn nơi làm việc phù hợp hơn, còn hơn là “nhắm mắt đưa chân” vì tiếc công sức phỏng vấn và thời gian thử việc vừa xong, để rồi lãng phí thời gian và năng lực cống hiến.

3.5. Không chấp nhận hợp đồng “bằng miệng” 

Nếu doanh nghiệp đề nghị giao kết hợp đồng bằng miệng, hãy xem thời gian đảm nhận có dưới 01 tháng không bạn nhé. Nếu trên 01 tháng thì mọi thứ đều phải rõ ràng, nhất là khi bạn nhận những vị trí nhân viên chính thức thì tuyệt đối phải là giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản cho chắc ăn. 

Trường hợp xa xôi về khoảng cách địa lý thì có thể sử dụng các phương tiện điện tử, tốt nhất vẫn là email với đầy đủ thông tin pháp lý, thông tin người có thẩm quyền, chữ ký và mộc đỏ doanh nghiệp trên văn bản dưới dạng file pdf.

Ngay khi nhận được, bạn nên lưu trữ về máy tính riêng, cũng như chụp hình những thỏa thuận thống nhất qua email hoặc chat. Đừng chỉ để bản đính kèm trên email vì nghĩ như vậy đã đủ an toàn. Mọi thứ đều có thể xảy ra, như virus hay hacker, cứ lưu trữ nhiều nơi cho an tâm bạn nhé.

Hợp đồng lao động là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo về quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động khi phát sinh mâu thuẫn với người sử dụng lao động. Vì vậy, mặc dù việc soạn hợp đồng lao động sẽ do phòng nhân sự của doanh nghiệp đảm nhận, nhưng người lao động vì quyền lợi của chính mình, chúng ta phải chủ động tìm hiểu và nắm bắt những lưu ý khi ký hợp đồng lao động đã được quân sư TalentBold đã nhấn mạnh trong bài viết hôm nay. Tin tưởng nhau là điều tốt, nhưng cẩn trọng vẫn luôn là hành động thiết thực cần áp dụng.
 

------------------------------------

Chi tiết liên hệ:
Talentbold - We bold your talents
Hotline: 077 259 1080
Mail: sales@talentbold.com
Add: Tầng 12A.3, Tòa MD Complex, 68 Nguyễn Cơ Thạch, Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam