Người có tư duy phản biện có đặc điểm gì?

Mỗi vị trí công việc đặt ra những yêu cầu riêng về kỹ năng, tố chất. So với việc trực tiếp đào tạo thì việc nhà tuyển dụng phát hiện những ứng viên có sẵn tố chất quan trọng và kết nạp vào đội ngũ nhân lực sẽ hiệu quả hơn rất nhiều cho công tác tuyển dụng và quản lý nhân sự. Bởi lẽ, rất nhiều kỹ năng, tố chất khó đào tạo, hoặc tốn rất nhiều nguồn lực để đào tạo, điển hình là khả năng tư duy phản biện. Người có tư duy phản biện có đặc điểm gì, làm sao nhanh chóng phát hiện ra họ… Câu trả lời sẽ có trong bài viết mà quân sư TalentBold sắp gửi đến bạn.

MỤC LỤC: 
1. Tư duy phản biện là gì?
2. Những vị trí công việc cần người có tư duy phản biện
3. Đặc điểm nhận biết người có tư duy phản biện
4. Phương pháp nhận biết ứng viên có tư duy phản biện

1. Tư duy phản biện là gì? 

Tư duy phản biện (tiếng Anh là Critical Thinking) là cụm từ phản ánh quá trình phân tích, đánh giá và đưa ra nhận định theo một cách nhìn khác so với những nhận định, đánh giá thông thường đã quá quen thuộc. Nhờ có những nhận định từ tư duy phản biện mà vấn đề được xem xét ở nhiều khía cạnh hơn, được làm sáng tỏ và mang lại tính chính xác cao nhất cho vấn đề được đề cập.

Tư duy phản biện không có phải là tranh cãi, bật lại ý của người khác chỉ để cái “tôi” của mình chiến thắng, mà phải luôn công tâm, tỉ mỉ, hướng đến mục đích chung là mở rộng vấn đề, đem lại điều tốt nhất cho tập thể đang xem xét vấn đề đó. Lập luận trong tư duy phản biện phải rõ ràng, có tính logic, khoa học, thậm chí cần có những bằng chứng để chứng minh nhận định của người phản biện.


>>>> Xem thêm: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng mềm bắt buộc cho bất kỳ vị trí nào

2. Những vị trí công việc cần người có tư duy phản biện 

Với người Việt Nam, tư duy phản biện quá mạnh trong tập thể đôi khi không phù hợp, có lẽ do văn hóa giáo dục nước ta thiên theo trường phái ôn hòa, đón nhận cái tốt đã được khẳng định. Tuy  nhiên, thực tế cạnh tranh ngày nay, rất nhiều vị trí trong doanh nghiệp cần sáng tạo cái mới, và muốn cái mới thật hoàn hảo thì quá trình phản biện rất cần thiết. Điển hình là những vị trí công việc tại các phòng ban sau :

• Kế hoạch sản xuất

• Thiết kế sáng tạo nội dung

• Nghiên cứu phát triển sản phẩm

• Xuất nhập khẩu, tìm kiếm thị trường

• Những việc làm hấp dẫn

  

  Thailand Branch Manager (Contruction)

  Bangkok, Chiang Mai Quản lý điều hành , Bán hàng Vật liệu xây dựng

  

  Indonesia Branch Manager (Contruction)

  Bangkok, Jakarta, Bali Quản lý điều hành , Bán hàng Vật liệu xây dựng

  

  Senior Garment Technical Manager (Open for locals and expat)

  Hà nội, Hải Phòng, Thái Bình Quản lý điều hành

  

  Senior Garment Technical Manager (Open for locals and expat)

  Hà nội, Hải Phòng, Thái Bình Dệt may/ Sợi/ Giầy da, Người nước ngoài/Việt Kiều, Sản Xuất

  

  Assistant Production Manager (Garment)

  Hà nội, Bắc Giang, Bắc Ninh Cơ khí/ Máy móc, Dệt may/ Sợi/ Giầy da

  Chăm sóc khách hàng …

>>>> Bạn xem thêm: Top 10 kỹ năng cứng và mềm được nhà tuyển dụng chú trọng nhất

3. Đặc điểm nhận biết người có tư duy phản biện 

Một người sở hữu tư duy phản biện đều có những đặc điểm nổi bật sau đây:

3.1. Sẵn sàng giao tiếp với người khác quan điểm

Đại đa phần mọi người đều ngại va chạm, không muốn tranh luận quá nhiều vì sợ gây hiềm khích không đáng có, sợ bị người ta chứng minh là mình sai, sợ gây căng thẳng không khí họp… Nhưng với người có tư duy phản biện, họ không sợ điều này, với họ, tranh luận mới làm rõ ràng mọi ngóc ngách của vấn đề, vì vậy, với những quan điểm không đồng thuận, họ sẵn sàng phản biện tích cực.

3.2. Thu thập thông tin đa chiều

Lắng nghe thông tin từ một phía rồi đưa ra kết luận không phải là tính cách của người có tư duy phản biện. Mọi vấn đề đối với họ luôn muôn màu muôn vẻ, vì vậy, để hiểu đúng, hiểu đủ cần thông tin đa chiều, từ nhiều nguồn, nhiều nhóm, nhiều người, mới có được cái nhìn toàn diện, rõ ràng trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.

3.3. Thích đặt câu hỏi khi đối diện vấn đề

Người có tư duy phản biện rất thích đặt câu hỏi để khai thác sâu vào từng vấn đề. Tính cách này đôi khi khiến đồng nghiệp không thoải mái, vì nhiệm vụ cần hoàn thành gấp nên chỉ có thể giải thích đúng trọng tâm nhiệm vụ cần làm mà thôi, những khía cạnh còn lại không liên quan tới nhiệm vụ, đi sâu có thể làm mất thời gian.

Nhưng tính cách người có tư duy phản biện là vậy, họ thích khám phá, thích hỏi cặn kẽ để bổ sung thật nhiều thông tin, kiến thức cho mình. Nếu bạn là người có tính cách này, hãy tập trung cho những câu hỏi thật sự cần thiết, như “Trình tự làm thế nào, bước tiếp theo ra sao, nếu sai sẽ gặp vấn đề gì … Còn những thắc mắc không cấp thiết, hãy lựa chọn thời gian phù hợp để tìm câu trả lời bạn nhé.


>>>> Có thể bạn quan tâm: Tư duy sáng tạo là gì? Tình huống ví dụ về Tư duy sáng tạo

3.4. Không ngừng học hỏi điều mới

Những gì lạ, mới mẻ đều có sức hút đối với người có tư duy phản biện. Từ việc bài hát mới của ca sĩ ra lò, đến những thông tin định hướng phát triển của công ty đều được sắp xếp thời gian để khám phá. Với họ đó là niềm đam mê, sự cuốn hút nên bản thân không cảm thấy mệt mỏi khi phải tiếp nhận nhiều tin tức, kiến thức như vậy. Thực tế rất nhiều người có tư duy phản biện là những quyển từ điển sống đáng nể.

3.5. Không ngại phản biện sai

Tư duy phản biện có thể đúng, cũng có thể sai, nhưng họ vẫn chấp nhận, không sợ bị “quê” vì qua cái sai đó, họ biết thêm nhiều thông tin bổ ích cho bản thân, giác ngộ với những quan điểm trước đây họ hoàn toàn tin tưởng nhưng thực tế lại chưa thật chuẩn xác. Tinh thần dám đối mặt, dám thay đổi suy nghĩ chính là biểu hiện dễ thấy nhất ở người sở hữu kỹ năng này.

3.6. Luôn sáng tạo khi triển khai nhiệm vụ

Họ rất ít đi theo lối mòn mà sẽ tìm hiểu, sắp xếp lại quá trình triển khai công việc. Đảm bảo chất lượng nhiệm vụ trước đây đã tốt, nay sẽ còn tốt hơn khi được triển khai theo cách làm việc của riêng họ. Năng lượng sáng tạo này giúp công việc hiệu quả hơn, bản thân nhân viên đó cũng phát triển nhanh hơn.

3.7. Tập trung giải quyết vấn đề

Gặp khó khăn hay sự cố bất ngờ, thay vì đổ lỗi, than thân trách phận, người có tư duy phản biện sẽ tập trung tìm giải pháp giải quyết nhanh vấn đề đó. Họ rất có tinh thần trách nhiệm, với não bộ linh hoạt, lượng thông tin tích hợp nhiều, họ rất uyển chuyển trong việc xoay chuyển tình thế, tìm kiếm giải pháp tối ưu.

4. Phương pháp nhận biết ứng viên có tư duy phản biện 

Một nhân sự có tư duy phản biện tốt sẵn sàng đưa ra những nhận định khác biệt, ít được đề cập nhưng chỉ cần có lợi cho tổ chức, cho công việc, thì họ chẳng ngại ngần. Đây là tài sản vô giá mà doanh nghiệp cần nhanh chóng phát hiện và đưa về đội của mình ngay và luôn.

4.1. Xây dựng phỏng vấn nhiều vòng

Vòng phỏng vấn đầu tiên nên làm bài kiểm tra giấy với nội dung là trắc nghiệm đánh giá tư duy phản biện của ứng viên. Nội dung mang tính chất chung, phổ biến như đánh giá IQ, EQ. Mục tiêu để sàng lọc đủ và đúng số lượng ứng viên có tư duy phản biện tốt. 

Vòng hai sẽ là buổi gặp mặt, trao đổi trực tiếp những ứng viên thông qua vòng bài kiểm tra trắc nghiệm . Lúc này bạn sẽ quan sát nhiều hơn về hành vi, cử chỉ, tính cách của ứng viên và so sánh với đặc điểm của người có tư duy phản biện.

4.2. Trọng tâm vòng 2 tập trung câu hỏi tình huống

Nói riêng về việc khai thác năng lực tư duy phản biện của ứng viên thì vòng phỏng vấn trực tiếp nên tập trung vào câu hỏi tình huống. Việc mặt đối mặt để giải quyết vấn đề thật nhanh sẽ tạo nên sức ép về tâm lý với ứng viên, khi đó, thực tế năng lực sẽ được bộc lộ chuẩn xác hơn là vòng thi viết.

Quan trọng nhất là những câu hỏi tình huống nên bám sát thực tế công việc tại doanh nghiệp, có thể là những vấn đề, sự cố đã từng xảy ra. Như vậy, câu trả lời của ứng viên sẽ dễ dàng được đánh giá đúng chất lượng, đồng thời mức độ phù hợp vị trí công việc giữa các ứng viên cũng dễ so sánh hơn.


>>>> Có thể bạn quan tâm: Hướng dẫn cách để bạn thể hiện kỹ năng mềm trong CV

4.3.  Lưu ý đặt câu hỏi tình huống

• Những câu hỏi, tình huống đưa ra nên là câu hỏi mở, nghĩa là không có câu trả lời đúng hoặc sai 100%, tất cả đều chỉ đúng / sai dựa trên năng lực phân tích, đánh giá, biện luận của ứng viên. Như vậy mới đánh giá được sự bao quát trong nhận định vấn đề mà ứng viên đang sở hữu.

• Cho phép ứng viên đặt câu hỏi, vì một trong những đặc điểm của người có tư duy phản biện tốt là khả năng nhìn nhận vấn đề đa chiều. Do vậy, người phỏng vấn hãy luôn sẵn sàng khi ứng viên muốn thông qua bạn để thu thập thêm thông tin sâu hơn về các khía cạnh trước khi đưa ra đáp án.

• Ứng viên có thể sẽ trả lời theo lối mòn, không hẳn vì họ không nghĩ ra được cách mới, mà vì nghĩ rằng như vậy sẽ an toàn. Lúc này, người phỏng vấn nên khuyến khích để họ đưa ra thêm đáp án, giúp họ tự tin, không còn rụt rè vì biết rằng người đối diện đang phỏng vấn họ luôn chào đón những tư duy phản biện hiệu quả.

Trong công việc, trong cuộc sống ngày nay, thiếu tư duy phản biện sẽ không tạo ra được sự mới mẻ, cải tiến, không thể tạo dựng nền tảng cho sự độc đáo, nâng cao khả năng cạnh tranh của cá nhân và cả doanh nghiệp. Những đặc điểm của người có tư duy phản biện, quân sư TalentBold đã tổng hợp đầy đủ, đồng thời chia sẻ cách nhận biết hiệu quả nhất những ứng viên có năng lực này. Không hẳn mọi vị trí công việc đều cần tư duy phản biện, nhưng chắc chắn trong một tổ chức sẽ luôn cần người có tư duy phản biện. 

 ------------------------------------

Chi tiết liên hệ:
Talentbold - We bold your talents
Hotline: 077 259 1080
Mail: sales@talentbold.com
Add: Tầng 12A.3, Tòa MD Complex, 68 Nguyễn Cơ Thạch, Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam

Nguồn ảnh: internet