So sánh tư duy logic và tư duy sáng tạo

Trong các thuật ngữ về tư duy, nổi lên hai nhóm tư duy logic và tư duy sáng tạo. Nhiều người cho rằng sự sáng tạo dựa trên logic, có người lại bảo đây là hai thuật ngữ hoàn toàn khác nhau. Thực hư ra sao, quân sư TalentBold sẽ cùng bạn so sánh tư duy logic và tư duy sáng tạo theo các tiêu chí cụ thể để cùng làm rõ vấn đề này.

MỤC LỤC:
1. Tìm hiểu khái niệm hai nhóm tư duy
2. Điểm giống nhau giữa tư duy logic và tư duy sáng tạo
3. Điểm khác nhau giữa tư duy logic và tư duy sáng tạo

1. Tìm hiểu khái niệm hai nhóm tư duy 

Tư duy nói chung là một hoạt động của tinh thần, phản ánh quá trình nhận thức ở trình độ cao. Biểu hiện của tư duy chính là thông qua tác động vật chất của con người để thay đổi và cải tạo thế giới, giúp con người có nhận thức đúng đắn về vạn vật xung quanh. Trong đó:

1.1. Tư duy logic là gì?

Tư duy logic (Logical Thinking) là hoạt động suy nghĩ có trình tự, mang đến những gợi ý phân tích và lập luận khoa học giúp con người tìm ra những cách thức giải quyết vấn đề hiệu quả dựa trên những thông tin ban đầu của vấn đề, cùng lượng dữ liệu kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng… mà bản thân đã tích lũy suốt thời gian dài.

1.2. Tư duy sáng tạo là gì?

Tư duy sáng tạo (Creative Thinking) là việc suy nghĩ có trình tự, thôi thúc não bộ tiến hành những phân tích, lập luận dựa trên thông tin ban đầu của vấn đề và kiến thức, tri thức mà bản thân đã tích lũy được để tìm ra những cách thức mới giải quyết vấn đề. Qua đó, khả năng tư duy của cá nhân và tập thể được cải thiện khi cùng thực hiện chung một công việc.

2. Điểm giống nhau giữa tư duy logic và tư duy sáng tạo 

Thông qua hai khái niệm trên, xét về mặt giống nhau, chúng ta thấy cả tư duy logic và tư duy sáng tạo cùng:

2.1. Hướng đến giải quyết vấn đề đa chiều

Hai nhóm tư duy này được phát huy khi con người đang phải đối mặt với một hoặc nhiều vấn đề cần giải quyết. Những vấn đề này đều là sự phối hợp của nhiều yếu tố nên muốn giải quyết phải có một giải pháp liên kết tương thích nhiều yếu tố đó.

2.2. Vận dụng khả năng suy luận, phân tích

Những vấn đề mà con người gặp phải đều muôn màu muôn vẻ, dù bạn đã gặp việc tương tự trước đây rồi, nhưng khi gặp lại ở tương lai thì tính chất đã khác, thời điểm khác, điều kiện để giải quyết cũng khác. Do đó, cả hai nhóm tư duy này đều đòi hỏi con người phải tập trung suy luận, phân tích để định hướng giải quyết chứ không thể rập khuôn 100% như cũ.

2.3. Khuyến khích sự tích lũy năng lực tư duy

Mục đích của tư duy là tìm kiếm giải pháp, muốn có nhiều giải pháp thì con người phải có nhiều thông tin dẫn dắt họ đến từng giải pháp. Nói cách khác, chúng ta phải tích lũy nhiều kiến thức, kỹ năng, trải nghiệm phù hợp nội dung vấn đề cần giải quyết. Có như vậy, khi vấn đề phát sinh, não bộ sẽ linh hoạt sàng lọc ngay một kho dữ liệu phù hợp, thu hẹp phạm vi lựa chọn liên kết dữ liệu. Vấn đề cuộc sống càng đa dạng, yêu cầu tích lũy năng lực tư duy càng phải phong phú.

2.4. Đòi hỏi khả năng liên kết và sàng lọc giải pháp

Năng lực tư duy đã có, kho dữ liệu phù hợp cũng đã được trích xuất, nhưng chúng ta không thể gom tất cả thành giải pháp được, mà phải chọn đúng các phần dữ liệu nhỏ, liên kết lại với nhau thành dữ liệu lớn, kiến tạo thành giải pháp.

Có điều, dữ liệu nhỏ A có thể liên kết với dữ liệu nhỏ B hoặc C chứ không bị ép buộc phải liên kết cố định, và cứ mỗi liên kết khác nhau đó sẽ cho ra một giải pháp mới. Vì vậy, một điểm chung nữa ở hai nhóm tư duy này chính là khả năng tạo ra nhiều nhóm liên kết giữa các dữ liệu nhỏ, sau đó mới sàng lọc chọn lựa giải pháp liên kết hoàn hảo nhất.

3. Điểm khác nhau giữa tư duy logic và tư duy sáng tạo 

Điểm giống nhau khá nhiều nhưng điểm khác nhau cũng không ít, chúng ta cùng cập nhật theo từng tiêu chí cụ thể sau:

3.1. Mức độ phụ thuộc lẫn nhau

Tư duy sáng tạo phụ thuộc tư duy logic, hay nói cách khác, hoạt động tư duy sáng tạo muốn triển khai phải dựa trên hoạt động của tư duy logic.

Trước khi muốn sáng tạo một cái mới, chúng ta phải hiểu rõ nền tảng cốt lõi của vấn đề đó ở hiện tại. Nếu không, những điều khác biệt mà ta cho là sáng tạo có thể đi chệch hướng, hoàn toàn không mang lại lợi ích cho quá trình giải quyết vấn đề trong tư duy sáng tạo. Tóm lại, muốn tư duy sáng tạo thành công, con người phải áp dụng nhiều quá trình tư duy logic.

3.2. Khả năng kiềm hãm lẫn nhau

Tư duy logic được ví von như một người làm việc nguyên tắc, còn tư duy sáng tạo thì giống như một người làm việc năng động. Chính vì vậy, cả hai có mối quan hệ tương hỗ mà nếu không có sự kiềm chế tốt, rất dễ ảnh hưởng đến chất lượng tư duy của nhau.

• Nếu tư duy logic quá cao, con người sẽ có cảm giác sợ thay đổi, thích sự an toàn với những nền tảng giải pháp đã được kiểm chứng trong quá khứ. Điều này khiến cho khả năng sáng tạo bị kìm hãm. Vấn đề này không hẳn đã không tốt vì thực tế có rất nhiều ngành nghề cần sự cẩn trọng và tuân thủ luật pháp, quy tắc nghiêm ngặt. Chẳng hạn như các quy định trong quyết toán thuế doanh nghiệp.

• Ngược lại, nếu tư duy sáng tạo quá mãnh liệt sẽ khiến hoạt động tư duy logic diễn ra thường xuyên, một mặt dễ khiến não bộ bị quá tải, mệt mỏi, căng thẳng, tự mình tạo áp lực cho mình. Mặt khác, khả năng chệch hướng so với những tiêu chuẩn giải quyết vấn đề là rất cao, khi đó, sáng tạo có mới mẻ, có đột phá thì hiệu quả mang lại có khi còn thấp hơn giải pháp truyền thống.

3.3. Tính chất giải pháp áp dụng

3.3.1. Giải pháp trong tư duy logic mang tính chất kế thừa

Vì những dữ liệu, thông tin phục vụ cho quá trình hình thành giải pháp chỉ sử dụng theo nội dung vốn có của nó, người vận dụng tư duy sáng tạo chỉ cần chọn dữ liệu nào phù hợp, thông tin nào thích hợp để liên kết lại thành giải pháp xử lý vấn đề. Cũng vì vậy mà tư duy logic có thể được học hỏi từ chính trải nghiệm đã qua của bản thân hoặc bài học đúc kết từ thành công / thất bại của người khác.

3.3.2. Giải pháp trong tư duy sáng tạo mang tính chất đột phá

Bởi lẽ, những dữ liệu, thông tin não bộ đã tích lũy trong quá khứ chỉ được dùng làm nền tảng suy luận, phân tích, hay nói cách khác là định hướng cho người tư duy sáng tạo mà thôi, không được dùng làm giải pháp. Dựa trên những nền tảng định hướng này, con người sẽ tư duy sáng tạo để phát hiện ra những cách thức mới mẻ, không theo lối mòn, dùng làm giải pháp áp dụng.

3.4. Tiến trình gợi mở dữ liệu liên kết khi tư duy

3.4.1. Tư duy logic triển khai nhanh hơn

Cho phép con người suy luận một cách có trình tự khoa học và dễ dàng hơn. Cụ thể với dữ liệu A ta sẽ liên tưởng đến dữ liệu B, từ dữ liệu B liên tưởng đến dữ liệu C. Gần như là một tiến trình tuần tự, không đòi hỏi sự phức tạp khi liên tưởng. Chỉ đến khi liên kết các liên tưởng này lại thì mới buộc con người suy nghĩ, lập luận, phân tích để lựa chọn liên kết nào tốt nhất để làm giải pháp.

3.3.2. Tư duy sáng tạo cần nhiều giai đoạn tư duy logic

Tiến trình tư duy sáng tạo cò phần phức tạp hơn, vì ngay từ khi liên tưởng từng dữ liệu thì đã là một tiến trình tư duy logic nhỏ. Ví dụ: Với dữ liệu A ta sẽ liên tưởng đến dữ liệu B nhưng không dừng lại ở đó, bản thân phải tiếp tục phân tích logic xem liệu có thể sáng tạo ra một dữ liệu B’ ở bước này hay không.

• Nếu được thì ta giữ B’ để liên tưởng đến một dữ liệu X tiếp theo. Lại không dừng ở X mà tiếp tục phân tích logic tìm kiếm X’

• Nếu không được thì ta dùng dữ liệu B để liên tưởng đến dữ liệu C. Sau đó sẽ dùng C để phân tích logic xem có thể sáng tạo được C’ hay không…

Tiến trình cứ liên tục kết nối đến khi có đủ những yếu tố ở một tầm cao mới với những dữ liệu liên tưởng sáng tạo mới giúp giải quyết vấn đề một cách sáng tạo thì người tư duy sáng tạo mới dừng lại để tiến hành phân tích, liên kết tạo giải pháp.

Thông qua những so sánh tư duy logic và tư duy sáng tạo, chúng ta thấy rằng cả hai nhóm tư duy này đều vô cùng cần thiết trong cuộc sống. Vì vậy, hai kỹ năng tư duy này luôn là ưu tiên mà quân sư TalentBold khuyến khích bạn đọc rèn luyện, dù là trong công việc hay học tập, con đường thành công luôn rộng mở.

-----------------------------------
Chi tiết liên hệ:

Talentbold - We bold your talents
Hotline: 077 259 1080
Mail: sales@talentbold.com
Add: Tầng 12A3, Tòa nhà MD Complex, 28 Nguyễn Cơ Thạch, Nam Từ Liêm, Hà Nội

Nguồn ảnh: internet