Cách rèn tư duy phản biện (Critical Thingking)

Công việc đâu phải lúc nào cũng thuận theo ý mình. Bạn sẽ không phải đợi lâu để thấy những tranh luận trong trao đổi công việc, khách hàng phàn nàn, Sếp trách móc… Muốn bảo vệ mình trước những tình huống không mấy gì hoan hỉ ấy thì bạn phải có tư duy phản biện tốt. Tất tần tật về tư duy phản biện có ngay trong bài viết mà quân sư TalentBold sắp chia sẻ đến bạn đây.

MỤC LỤC
1- Tư duy phản biện là gì?
2- Vai trò của tư duy phản biện trong công việc
3- Ví dụ tư duy phản biện
4- Phương pháp rèn luyện tư duy phản biện

1- Tư duy phản biện là gì? 

Nghe từ “phản biện” nhiều người nghĩ ngay đến việc thích tranh cãi, chỉ trích người khác, cãi cố cho mình thắng thì thôi - suy nghĩ này không chính xác. Tư duy phản biện tiếng Anh là Critical Thinking, là nội dung đề cập đến khả năng phân tích, đánh giá thông tin liên quan đến vấn đề được đặt ra theo một cách nhìn khác, không giống với một hoặc nhiều người xung quanh. Mục đích là làm sáng tỏ vấn đề một cách chuẩn xác và tích cực nhất. 

Kết quả đạt được có thể là sự dung hòa của nhiều ý kiến phản biện, chứ không nhất thiết là theo phản biện của một ai cả. Một người có tư duy phản biện tốt cần có:

- Khả năng ghi nhớ tốt

- Lượng kiến thức nhiều, đa dạng

- Khả năng suy luận ra nhiều hệ quả từ những kiến thức có được

- Tôn trọng ý kiến phản biện của người khác, liên kết và sàng lọc thông tin trước khi quyết định đưa ra phản biện của mình.

- Năng lực tổng hợp nhiều nguồn thông tin liên quan đến vấn đề để nâng cao tính thuyết phục cho phản biện của mình.

>>>> Xem thêm: Những Kỹ Năng Mềm Mà Nhà Tuyển Dụng Tìm Kiếm

2 - Vai trò của tư duy phản biện trong công việc 

Tư duy phản biện trong môi trường làm việc đề cao vai trò:

2.1 Giúp con người thoát khỏi khuôn mẫu truyền thống

Khi đã quen với cách thức làm việc cũ, nhiều người ngại thay đổi, dù biết rằng cách mới có thể tốt hơn nhưng phải mất thời gian tiếp cận. Điều này lâu dần sẽ khiến doanh nghiệp không phải dậm chân tại chỗ, mà là đi lùi so với các đối thủ cạnh tranh. Tư duy phản biện được xem là phương cách hiệu quả giải quyết tình trạng này.

2.2. Nâng cao hiệu quả xử lý công việc

“Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, cứ nhất nhất tuân theo sự chỉ đạo từ cấp trên sẽ khiến việc triển khai công việc bị bó hẹp trong phạm vi tư duy, quan điểm của một người. Thay vào đó, ghi nhận ý kiến phản biện của tập thể, sàng lọc và lựa chọn áp dụng đóng góp phù hợp nhất vừa giảm áp lực cho người quản lý, vừa nâng cao hiệu quả công việc.

2.3 Khích lệ nhân sự cập nhật cải tiến mới

Doanh nghiệp nào coi trọng tư duy phản biện thì nơi đó luôn đi đầu về những cải tiến hiệu suất công việc. Bởi lẽ, nhân viên được tôn trọng và khích lệ đưa ra ý  đóng góp của chính mình, không lo bị trù dập, không lo bị phê bình, ngược lại còn được ghi nhận năng lực và tinh thần cống hiến ví tổ chức.

2.4 Tạo ra những lập luận đúng đắn, tích cực

Tư duy phản biện và giải quyết vấn đề hướng đến sự tranh luận tích cực, mang tính xây dựng cao cho tổ chức. Vì vậy, áp dụng đúng tinh thần của tư duy phản biện, những chỉ đạo triển khai công việc từng bước đi vào quy chuẩn đúng đắn, hiệu quả theo sát điều kiện thực tế của doanh nghiệp, mang đến hiệu quả cao gấp bội, hơn hẳn việc áp dụng giống những doanh nghiệp khác.

3 - Ví dụ tư duy phản biện 

Quân sư TalentBold sẽ lấy một ví dụ liên quan đến công tác tuyển dụng để bạn dễ hình dung về khái niệm tư duy phản biện nhé. Một doanh nghiệp muốn tuyển vị trí nhân viên khai báo hải quan, cuộc họp trao đổi tiêu chí tuyển dụng giữa phòng nhân sự và trưởng phòng xuất nhập khẩu xảy ra tình huống như sau:

Phòng nhân sự cho rằng tốt nghiệp đại học chuyên ngành xuất nhập khẩu, kinh nghiệm 01 năm là được. 

- Tình huống 1 : Trưởng phòng XNK không cho rằng như vậy chưa được, phải có sức khỏe mới đủ chuẩn. => Đây không phải là tư duy phản biện.

- Tình huống 2 : Trưởng phòng XNK cho rằng học vấn, kinh nghiệm nhưng cần phải có sức khỏe. Vì công việc của một nhân viên khai báo hải quan thường phải xuống cảng, trưa nắng, mưa gió, đêm khuya đều phải hoàn thành nhiệm vụ cho các lô hàng xuất đi kịp thời => Đây chính là tư duy phản biện.

Như vậy, có thể thấy, tư duy phản biện đòi hỏi người phản biện phải có lập luận, có căn cứ xác thực. Khi đó ý kiến phản biện mới có sức thuyết phục.

4 - Phương pháp rèn luyện tư duy phản biện 

Trong công việc hằng ngày, việc tranh luận thường xuyên xảy ra, với khách hàng, với Sếp, với đồng nghiệp. Đòi hỏi mỗi cá nhân phải trang bị tư duy phản biện hiệu quả để ít nhất không bị thiệt thòi, bắt chẹt trong công việc, cao hơn thì có thể ghi dấu ấn về năng lực với mọi người xung quanh, tạo lợi thế thăng tiến trong tương lai.  Để rèn luyện hiệu quả tư duy phản biện, quân sư TalentBold khuyến khích các bạn hoàn thiện năng lực bản thân theo từng bước sau:

4.1 Học, học nữa, học mãi

Muốn phản biện tốt phải có kiến thức tốt, muốn kiến thức tốt phải siêng năng học hỏi từng ngày. Kiến thức chuyên ngành là yêu  cầu không thể thiếu, thông qua trường lớp, thông qua công việc, bạn hãy luôn tận dụng để làm giàu thêm chuyên môn của mình. Ngoài ra, những thông tin liên quan đến xã hội, văn hóa, ngành nghề… đều rất cần thiết. Bạn có thể vừa giải trí, vừa cập nhật thông qua báo đài, facebook, diễn đàn… 

4.2 Kỹ năng giao tiếp, thuyết trình hiệu quả

Khi bạn đưa ra ý kiến phản biện, hầu như chẳng khi nào dùng cách viết cả, đa phần vẫn là nói, là trình bày trước đám đông. Chính vì vậy, kỹ năng giao tiếp hằng ngày sẽ giúp bạn phản biện tự nhiên, kỹ năng giao tiếp thuyết phục sẽ giúp bạn chắc chắn trong cách sử dụng luận điểm, căn cứ minh chứng sự chuẩn xác những gì mình nói.


>>>> Có thể bạn quan tâm: Tư duy sáng tạo là gì? Tình huống ví dụ về Tư duy sáng tạo

4.3 Nâng cao tầm nhìn khách quan trong mọi vấn đề

Tầm nhìn khách quan giúp bạn loại bỏ sự cảm tính, cái tôi của mình khi phản biện, biểu hiện dễ cảm nhận nhất là khi bạn không còn cảm thấy khó chịu khi ai đó trái ý mình hoặc không ủng hộ ý kiến của mình. Làm được như vậy cũng chính là mở rộng cách nhìn, tư duy trước mọi vấn đề, giúp cho tâm hồn thư thái, khi đó suy nghĩ lựa chọn nội dung phản biện mới đạt chất lượng cao.

4.4 Đặt câu hỏi khi đối diện vấn đề

Người Việt chúng ta rất ít khi đặt câu hỏi, trong khi người Israel lại thường xuyên làm điều này. Đó là lý do họ luôn hiểu biết sâu sắc thực trạng vấn đề, từ đó đưa ra những cải thiện giúp mọi thứ trở nên tốt hơn. Rèn luyện thói quen đặt câu hỏi dưới nhiều góc độ của vấn đề sẽ giúp bạn phát hiện nhiều điều thú vị đấy.

4.5 Vẽ sơ đồ tư duy

Nếu bạn có thời gian chuẩn bị trước khi phản biện, hãy lập một sơ đồ tư duy. Đây là một bản vẽ thể hiện nhiều nhánh, mỗi nhánh là một khía cạnh của vấn đề bạn đang quan tâm (thời gian, không gian, đối tượng, lĩnh vực…) . Mỗi nhánh khía cạnh lại chia thành nhiều nhánh nhỏ với những thông tin phản biện, ví dụ:

- Những phương án giải quyết khía cạnh đó

- Hiệu quả của từng phương án

- Lý do doanh nghiệp không chọn phương án mà bạn cho rằng hiệu quả hơn

- Phản biện của bạn, của đồng nghiệp hay cách cũ của doanh nghiệp sẽ tốt hơn…

Tất cả những gì tư duy phản biện mang lại đều hướng đến sự tích cực, tốt đẹp hơn cho tương lai. Rèn luyện tư duy phản biện không phải là chặng đường ngắn, mỗi bước quân sư TalentBold chia sẻ là cả một quá trình quan sát, tích lũy và rèn luyện từng ngày. Điều quan trọng là rèn luyện tư duy phản biện không bó hẹp độ tuổi, từ khi sinh ra chúng ta đã có thể trau dồi rồi. Vì vậy, bạn nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Chúc bạn thành công!

Chi tiết liên hệ:

Talentbold - We bold your talents
Hotline: 077 259 1080
Mail: sales@talentbold.com
Add: Tầng 12A.3, Tòa MD Complex, 68 Nguyễn Cơ Thạch, Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam
Nguồn ảnh: internet

• tư duy phản biện